Een toerekenbare tekortkoming betekent dat een partij een verplichting niet, niet tijdig of niet behoorlijk nakomt en dat deze tekortkoming voor haar rekening komt. Dit kan bijvoorbeeld spelen wanneer werkzaamheden gebrekkig zijn uitgevoerd, goederen niet volgens afspraak worden geleverd of een betaling uitblijft. De gevolgen kunnen aanzienlijk zijn, omdat onder voorwaarden aanspraak kan bestaan op schadevergoeding. Wilt u weten wanneer een tekortkoming daadwerkelijk kan worden toegerekend en wat u vervolgens kunt doen? Lees dan verder.
Wat is een toerekenbare tekortkoming?
Van een toerekenbare tekortkoming is sprake wanneer een schuldenaar tekortschiet in de nakoming van een verbintenis en die tekortkoming aan hem kan worden toegerekend. Het gaat dus niet alleen om de constatering dat een afspraak niet is nagekomen. Ook moet worden beoordeeld voor wiens rekening de oorzaak daarvan komt. Dat onderscheid is belangrijk, omdat een tekortkoming volgens de wet in beginsel pas tot een verplichting tot schadevergoeding leidt wanneer zij aan de schuldenaar kan worden toegerekend.
Wanneer is een toerekenbare tekortkoming aanwezig?
Een tekortkoming kan bestaan uit volledig uitblijvende nakoming, maar ook uit een te late of gebrekkige prestatie. Vervolgens moet worden vastgesteld of die tekortkoming aan de schuldenaar kan worden toegerekend. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer sprake is van schuld of wanneer de oorzaak volgens de wet, een rechtshandeling of de in het verkeer geldende opvattingen voor zijn rekening komt. Niet iedere mislukte uitvoering levert dus automatisch aansprakelijkheid op. De oorzaak van het probleem doet ertoe.
Wanneer leidt een toerekenbare tekortkoming tot schadevergoeding?
Een toerekenbare tekortkoming kan een verplichting tot schadevergoeding opleveren wanneer de schuldeiser daardoor schade heeft geleden en aan de overige wettelijke vereisten is voldaan. Daarbij moet onder meer worden gekeken naar het verband tussen de tekortkoming en de geleden schade. Is behoorlijke nakoming nog mogelijk, dan speelt bovendien vaak de vraag of de schuldenaar in verzuim is geraakt. Een schadeclaim indienen zodra iets misgaat, zonder eerst naar deze voorwaarden te kijken, is daarom niet verstandig.
Welke rol spelen ingebrekestelling en verzuim?
Wanneer nakoming nog mogelijk is, moet de schuldenaar in veel gevallen eerst een redelijke gelegenheid krijgen om alsnog behoorlijk na te komen. Dat gebeurt doorgaans met een schriftelijke ingebrekestelling waarin een redelijke termijn wordt gesteld. Blijft correcte nakoming vervolgens uit, dan kan verzuim intreden. Er bestaan situaties waarin verzuim zonder ingebrekestelling ontstaat, bijvoorbeeld wanneer een voor de nakoming bepaalde termijn verstrijkt en die termijn de daarvoor vereiste strekking heeft. Welke route geldt, moet steeds aan de hand van de overeenkomst en de omstandigheden worden vastgesteld.
Wat kunt u doen bij een toerekenbare tekortkoming?
Wanneer uw wederpartij een afspraak niet nakomt, is het verstandig eerst vast te stellen wat precies is afgesproken en waarin de prestatie daarvan afwijkt. Daarna komt de vraag aan de orde welk rechtsmiddel bij uw situatie past. Meteen voor de zwaarste maatregel kiezen is lang niet altijd de verstandigste weg.
Afhankelijk van de omstandigheden kunt u bijvoorbeeld:
- Nakoming van de gemaakte afspraken verlangen.
- Uw eigen prestatie onder voorwaarden opschorten.
- Schadevergoeding vorderen als aan de wettelijke vereisten is voldaan.
- De overeenkomst geheel of gedeeltelijk ontbinden als daarvoor voldoende grond bestaat.
Welke mogelijkheid het meest geschikt is, hangt af van de aard en ernst van de tekortkoming en van hetgeen u uiteindelijk wilt bereiken.
Toerekening en overmacht
Een tekortkoming hoeft niet altijd aan de schuldenaar te kunnen worden toegerekend. Wanneer de tekortkoming niet te wijten is aan zijn schuld en ook niet krachtens de wet, een rechtshandeling of de verkeersopvattingen voor zijn rekening komt, kan sprake zijn van overmacht. Een beroep op overmacht slaagt echter niet alleen omdat nakoming moeilijker of duurder is geworden. Ook de afspraken die partijen zelf over risicoverdeling hebben gemaakt, kunnen van belang zijn. Het contract moet daarom altijd worden meegenomen in de beoordeling.
Wat is het verschil tussen een tekortkoming en wanprestatie?
In het dagelijks taalgebruik wordt bij het niet nakomen van een overeenkomst vaak gesproken over wanprestatie. De wet gebruikt echter het begrip tekortkoming in de nakoming van een verbintenis. Voor een vordering tot schadevergoeding is vervolgens van belang of die tekortkoming kan worden toegerekend en, waar nodig, of verzuim is ingetreden. Dat klinkt technisch, maar het verschil kan in een procedure beslissend zijn. Het is daarom verstandig niet alleen vast te stellen dát een afspraak niet is nagekomen, maar ook juridisch te bepalen welke gevolgen daaraan kunnen worden verbonden.
Wanneer juridische hulp inschakelen?
Een toerekenbare tekortkoming kan aanleiding geven tot nakoming, schadevergoeding, opschorting of ontbinding, maar deze mogelijkheden hebben ieder hun eigen voorwaarden. Vooral de vragen of de tekortkoming kan worden toegerekend en of een ingebrekestelling noodzakelijk is, verdienen aandacht voordat verdere stappen worden gezet. Een verkeerde brief of een te snelle beëindiging van de overeenkomst kan uw eigen positie onnodig ingewikkeld maken. Smit & Smit Advocaten beoordeelt daarom eerst de afspraken, correspondentie en feitelijke gang van zaken.
Het is verstandig om juridische hulp in te schakelen bij:
- Een wederpartij die gemaakte afspraken niet of gebrekkig nakomt.
- Discussie over de vraag wie verantwoordelijk is voor de tekortkoming.
- Het opstellen van een ingebrekestelling of het vorderen van schadevergoeding.
- Het voornemen om een overeenkomst op te schorten of te ontbinden.
Heeft u te maken met een mogelijke toerekenbare tekortkoming en wilt u weten welke stap juridisch verstandig is? Neem dan vrijblijvend contact op met Smit & Smit Advocaten. Ons kantoor bekijkt graag samen met u wat er is afgesproken en welke mogelijkheden u vervolgens heeft.
