Een vervalbeding bepaalt dat een recht verloren kan gaan wanneer het niet binnen de afgesproken termijn wordt uitgeoefend. Dat gevolg is verstrekkend, want na het verstrijken van een geldige vervaltermijn kan niet alleen een procedure te laat zijn, maar kan het betreffende recht zelf zijn vervallen. Vervalbedingen komen onder meer voor in algemene voorwaarden, overeenkomsten van opdracht en aannemingsovereenkomsten. Wie zo’n bepaling in zijn contract aantreft, doet er daarom verstandig aan niet tot het laatste moment te wachten. Lees verder om te zien waar u juridisch op moet letten.
Wat is een vervalbeding?
Een vervalbeding is een contractuele bepaling waarin partijen afspreken dat een bepaald recht vervalt wanneer niet binnen een gestelde termijn wordt gehandeld. In het beding kan bijvoorbeeld staan dat een vordering binnen één jaar bij de rechter moet zijn ingesteld. Wordt niet tijdig de voorgeschreven handeling verricht, dan kan het recht verloren gaan. Dat maakt een vervalbeding aanzienlijk strenger dan een gewone afspraak over wanneer partijen elkaar informeren. De precieze bewoordingen van het beding zijn dan ook van groot belang.
Wanneer is een vervalbeding van toepassing?
Een vervalbeding kan alleen worden toegepast wanneer het onderdeel is geworden van de rechtsverhouding tussen partijen. Staat het in algemene voorwaarden, dan moet dus eerst worden vastgesteld of die voorwaarden rechtsgeldig van toepassing zijn. Vervolgens moet worden bekeken welke vorderingen onder het beding vallen en vanaf welk moment de termijn begint te lopen. Dat laatste levert in de praktijk geregeld discussie op. Eén verkeerd gekozen uitgangspunt kan immers betekenen dat maanden verschil ontstaan.
Wat is het verschil tussen een vervalbeding en verjaring?
Een vervaltermijn en een verjaringstermijn hebben beide met tijdsverloop te maken, maar juridisch zijn de gevolgen niet hetzelfde. Bij verjaring wordt de rechtsvordering in beginsel niet langer afdwingbaar wanneer de wederpartij zich op verjaring beroept. Bij verval gaat het recht zelf teniet wanneer de geldige vervaltermijn ongebruikt verstrijkt. Ook de mogelijkheden om een termijn te onderbreken verschillen. Een brief waarmee een verjaring kan worden gestuit, voorkomt daarom niet dat een contractuele vervaltermijn verstrijkt.
Kan een vervalbeding in algemene voorwaarden staan?
Vervalbedingen worden regelmatig opgenomen in algemene voorwaarden. Dat betekent echter niet dat ieder beding zonder meer geldig is. De wettelijke bescherming tegen onredelijk bezwarende algemene voorwaarden blijft van toepassing. Bij consumentenovereenkomsten gelden bovendien bijzondere regels voor bedingen die wettelijke termijnen verkorten of rechten laten vervallen doordat de consument niet binnen een bepaalde termijn handelt. De beoordeling hangt af van de inhoud van het beding en de omstandigheden waaronder het wordt gebruikt.
Bij de beoordeling zijn onder meer de volgende punten van belang:
- De lengte van de vervaltermijn.
- Het moment waarop de termijn begint.
- Welke handeling binnen de termijn wordt verlangd.
- De positie en belangen van beide partijen.
Een vervalbeding moet dus altijd in samenhang met de rest van de overeenkomst worden gelezen.
Kan een vervalbeding onredelijk bezwarend zijn?
Een vervalbeding in algemene voorwaarden kan onder omstandigheden onredelijk bezwarend en daarmee vernietigbaar zijn. De wet kent voor overeenkomsten met consumenten specifieke regels die daarbij een belangrijke rol spelen. Zo kan het problematisch zijn wanneer een wederpartij door enkel tijdsverloop een belangrijk recht verliest terwijl de gestelde termijn daarvoor onvoldoende rechtvaardiging biedt. De rechtspraak laat zien dat hierbij nauwkeurig wordt gekeken naar het soort beding en de gevolgen ervan. Een termijn van één jaar is dus niet alleen vanwege de duur automatisch geldig of ongeldig.
Wanneer kan een beroep op een vervalbeding worden afgewezen?
Ook wanneer een vervalbeding op zichzelf geldig is, kan discussie ontstaan over de vraag of een partij zich er in het concrete geval op mag beroepen. Een beroep op een contractuele bepaling kan naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zijn. De rechter kijkt daarbij onder meer naar de aard van de overeenkomst, de verhouding tussen partijen, de totstandkoming van het beding en hetgeen partijen over en weer van elkaar mochten verwachten. Dat is een strenge toets. Het enkele feit dat de gevolgen voor één partij ongunstig zijn, is niet voldoende.
Vervaltermijnen vragen om tijdig handelen
Een vervalbeding wordt pas echt belangrijk wanneer een geschil ontstaat. Op dat moment moet direct worden nagegaan welke termijnen in de overeenkomst en de algemene voorwaarden staan. Alleen een aansprakelijkstelling versturen kan onvoldoende zijn wanneer het beding bijvoorbeeld verlangt dat binnen de termijn daadwerkelijk een procedure wordt gestart. Dat detail wordt gemakkelijk gemist. Wie eerst maanden onderhandelt en pas daarna de overeenkomst erbij pakt, kan daardoor voor een onaangename verrassing komen te staan.
Wanneer juridische hulp inschakelen?
Een vervalbeding kan ertoe leiden dat een recht definitief verloren gaat en verdient daarom direct aandacht zodra een geschil ontstaat. Daarbij moet worden vastgesteld wanneer de termijn is begonnen, welke handeling tijdig moet worden verricht en of het beding juridisch standhoudt. Ook wanneer de termijn al lijkt te zijn verstreken, hoeft daarmee nog niet iedere discussie voorbij te zijn.
Smit & Smit Advocaten kan de overeenkomst, de algemene voorwaarden en de gevoerde correspondentie in samenhang beoordelen.
Het is verstandig om juridisch advies in te winnen bij:
- Een overeenkomst waarin een vervaltermijn is opgenomen.
- Een vordering waarvoor mogelijk binnenkort een vervaltermijn verstrijkt.
- Discussie over de geldigheid van een vervalbeding.
- Een wederpartij die stelt dat uw recht inmiddels is vervallen.
Bij een vervalbeding kan wachten betekenen dat een recht daadwerkelijk verloren gaat. Heeft u te maken met een vervaltermijn of beroept uw wederpartij zich daarop? Neem dan vrijblijvend contact op met Smit & Smit Advocaten. Ons kantoor bekijkt graag wat er precies is afgesproken en of u nog tijdig actie kunt ondernemen.
